Suriname wil al jaren toewerken naar een moderne, digitale economie. Banken investeren in elektronische betaalmiddelen, de Centrale Bank stimuleert giraal betalingsverkeer en steeds vaker wordt de samenleving aangemoedigd om minder afhankelijk te worden van contant geld. Dat is een logische ontwikkeling. Minder cash betekent meer veiligheid, meer transparantie, minder kosten voor geldtransport en een efficiënter betalingsverkeer.

Juist daarom is het besluit van de banken om de kosten voor het gebruik van geldautomaten opnieuw te verhogen een onlogisch gevolg voor dit streven. Niet zozeer of de tarieven omhoog mogen – onderhoud, beveiliging en beheer van een ATM-netwerk kosten nu eenmaal geld – maar wel of deze maatregel past binnen de ambitie om Suriname verder te digitaliseren.

Gedrag wordt gestuurd door prikkels. Wanneer het duurder wordt om regelmatig een ATM te gebruiken, zullen veel mensen hun gedrag aanpassen. Zij zullen minder vaak geld opnemen en in één keer een groter bedrag pinnen. Dat geld verdwijnt vervolgens uit het bancaire systeem en komt als contant geld in portemonnees, huishoudens en kassa’s terecht. Ironisch genoeg kan een hogere prijs voor ATM-gebruik dus leiden tot méér cash in omloop. Dat is precies het tegenovergestelde van wat banken en beleidsmakers de afgelopen jaren hebben nagestreefd.

Een digitale samenleving vraagt niet alleen om betaalbare dienstverlening, maar ook om betrouwbare dienstverlening. Vrijwel iedere Surinamer kent de frustratie van lange wachtrijen bij geldautomaten rond de salarisperiode. Op het moment dat mensen eindelijk aan de beurt zijn, verschijnt regelmatig de melding dat de automaat buiten werking is of tijdelijk geen transacties kan verwerken. Wie een werkende ATM vindt, neemt voortaan liever meteen een groot bedrag op. Zo wordt opnieuw het gebruik van contant geld gestimuleerd.

Ook het gastgebruik van geldautomaten werkt dat in de hand. Hoewel Suriname beschikt over een landelijk ATM-netwerk, voelt dat voor veel klanten nog altijd niet als één netwerk. Wie geld opneemt bij een automaat van een andere bank betaalt vaak een hoger tarief. Daardoor rijden mensen liever door naar een automaat van hun eigen bank, terwijl er misschien een andere ATM om de hoek staat. Dat leidt tot extra wachttijden, onnodige verkeersbewegingen en een minder efficiënt gebruik van de beschikbare automaten.

Naast een heroriëntatie over de verhoogde tarieven voor ATM-gebruik, is minstens even belangrijk na te gaan welke prikkels we aan de  samenleving willen geven. Als het doel is om digitaal betalen te stimuleren, dan moet dat voor burgers aantrekkelijk, eenvoudig en betrouwbaar zijn.

Dat betekent investeren in goed werkende ATMs, stabiele digitale betaalvoorzieningen en een systeem waarbij burgers niet worden ontmoedigd om gebruik te maken van het formele betalingsverkeer. Een digitale economie bouw je immers niet door de drempels te verhogen, maar door vertrouwen te creëren.

De bal ligt nu niet alleen bij de banken. Ook de regering en De Nationale Assemblee kunnen ervoor zorgen dat het beleid om digitale geldstromen te stimuleren daadwerkelijk effect heeft. Dat vraagt om een betalingsverkeer waarin gemak, betrouwbaarheid en betaalbaarheid hand in hand gaan. Want pas wanneer de burger merkt dat digitaal betalen de eenvoudigste én voordeligste keuze is, zal contant geld langzaam naar de achtergrond verdwijnen.

Wilfred Leeuwin