Wnd. PG Astrid Niamat tijdens de opening van het nieuwe zittingsjaar. (Foto: Ranu Abhelakh)
"Het Openbaar Ministerie (OM) laat zich niet leiden door angst, willekeur en persoonlijke belangen, doch door de wet, deskundigheid en integriteit”, zegt waarnemend procureur-generaal (wnd. PG) Astrid Niamat bij de start van het zittingsjaar 2026-2027. Ondanks ernstige onderbezetting en een hardnekkig gebrek aan financiële middelen zet het vervolgingsinstituut de strijd tegen georganiseerde misdaad, corruptie en jeugdcriminaliteit onverminderd voort.

In het afgelopen zittingsjaar heeft het OM tot en met eind augustus 3.470 strafdossiers ontvangen van de politie. Er zijn 5.249 verdachten aangehouden, van wie 2.939 in verzekering zijn gesteld. In het afgelopen zittingsjaar zijn in eerste aanleg 16.983 strafdossiers en verkeersovertredingen aan de strafrechter voorgelegd, naast 61 raadkamerzaken bij de kantonrechter, deelde Niamat mee.

Het OM maakte daarbij ook gebruik van alternatieve afdoeningen: in 21 zaken werd een taakstraf opgelegd, in 20 zaken werd mediation toegepast en in 249 zaken werd via artikel 100 van het Wetboek van Strafrecht een schikking getroffen. Het Hof van Justitie behandelde in tweede aanleg 476 strafdossiers en 349 raadkamerzaken.

Toch onderstreepte de wnd. PG dat de taak van het OM veel verder reikt dan het behandelen van dossiers. Het OM is medeverantwoordelijk voor het vertrouwen van de burger in de rechtsstaat. "Dat vraagt om meer dan alleen goede bedoelingen. Zij vraagt om deskundigheid, discipline, samenwerking, middelen en bovenal om integriteit”, benadrukte Niamat.

"Een effectieve strafrechtelijke handhaving vereist voldoende financiële middelen”, benadrukte zij. „Onderzoek kost geld. Deskundigheid kost geld. Digitalisering kost geld. Opleiding kost geld. En ook de ondersteuning van de strafrechtelijke keten vraagt om financiële investeringen. Daarom moet de financiering van het OM in verhouding staan tot de wettelijke opdracht die aan ons is toevertrouwd.”

Het OM staat hierin niet op zichzelf, maar is afhankelijk van partners zoals de politie, de magistratuur, de advocatuur, de douane en de penitentiaire instellingen. "Wanneer één schakel niet goed functioneert, heeft dat gevolgen voor de gehele keten. Daarom moeten wij blijven investeren in samenwerking, in duidelijke werkafspraken, in informatie-uitwisseling en in gezamenlijke verantwoordelijkheid.”

Strijd tegen zware en georganiseerde criminaliteit
Een van de grootste uitdagingen voor het OM is de bestrijding van zware, georganiseerde en grensoverschrijdende criminaliteit, zoals drugshandel, witwassen, illegale wapenhandel, mensenhandel en fraude. "Criminele organisaties opereren niet altijd zichtbaar. Zij maken gebruik van netwerken. Zij beschikken over financiële middelen”, lichtte zij toe. "Tegelijkertijd realiseren wij ons dat georganiseerde criminaliteit zich voortdurend aanpast. Nieuwe routes worden gezocht. Nieuwe methoden worden ontwikkeld. Nieuwe technologieën worden gebruikt.”

Daarnaast vraagt ondermijning om alertheid. Die ontstaat wanneer criminaliteit zich mengt met legale structuren, bijvoorbeeld door illegaal geld in ondernemingen of via zakelijke contacten. Niamat waarschuwt: "Geen enkele maatschappelijke positie biedt bescherming tegen de wet.”

Om corruptie effectiever te bestrijden, is een speciale Task Force Corruptiebestrijding en Preventie opgericht in samenwerking met de politie en de Anti-Corruptie Commissie. "Geen enkele maatschappelijke positie mag bescherming bieden tegen de werking van de wet. Elk signaal en elke melding van corruptie wordt serieus beoordeeld”, waarschuwt de wnd. PG.

Hoewel de politie kampt met logistieke en financiële tekorten, capaciteitsproblemen en verouderde opsporingsmethoden, boekt zij volgens Niamat wel resultaten. "Ondanks deze omstandigheden is het de politie gelukt rake klappen toe te brengen aan de georganiseerde criminaliteit door het in beeld brengen van criminele organisaties, aanhoudingen en vervolgens succesvolle vervolgingen door het OM”, aldus de wnd. PG, die voor specifieke onderzoeken verwees naar het jaarverslag.

Verkeer, jeugdgeweld en mensenhandel
Het aantal verkeersovertredingen is gestegen en de politie beschikt nog steeds niet over ademanalyseapparatuur of snelheidsmeters. "Bloedalcoholtesten kunnen reeds enige tijd niet meer worden gedaan vanwege het ontbreken van bepaalde middelen”, stelt Niamat. Uit statistieken blijkt een toename van het aantal binnengekomen snelrechtprocessen-verbaal met maar liefst 8.092 ten opzichte van vorig jaar. Ook bij alcoholzaken is een forse stijging van 295 zaken te zien.

Het toenemende jeugdgeweld baart zorgen. De wnd. PG benadrukt dat alleen vervolging niet volstaat en roept op tot investeringen in preventie, onderwijs en begeleiding. Niamat belichtte ook mensenhandel, die om meer dan alleen opsporing en vervolging vraagt. Het OM bood het afgelopen jaar opvang aan 34 vrouwelijke slachtoffers. Zij merkt echter op dat slachtoffers de opvang vaak snel verlaten. Schaarste aan middelen voor repatriëring, soepele visumregels en open grenzen maken Suriname volgens haar een makkelijk doelwit voor daders.

Prioriteiten voor het nieuwe zittingsjaar
Voor het komende zittingsjaar richt het OM zich op acht prioriteiten. De nadruk ligt op de bestrijding van zware georganiseerde criminaliteit en corruptie, waarbij de Wet BOB meer armslag moet bieden. Daarnaast investeert het OM in de aanpak van jeugdgeweld, cybercrime, verkeersmisdrijven en milieudelicten. Ook de bescherming van kwetsbare slachtoffers van mensenhandel en huiselijk geweld blijft een speerpunt.

Om deze doelen te behalen, versterkt de organisatie zichzelf door extra te investeren in personeel, digitalisering en ketensamenwerking. Zo kijkt het OM reikhalzend uit naar de inzet van vijftien nieuwe vervolgingsambtenaren, die zich in de afrondende fase van hun opleiding bevinden.