Met de Braziliaanse presidentsverkiezingen in aantocht hebben vakbonden uit het Amazonegebied hun steun uitgesproken voor de herverkiezing van president Luiz Inácio Lula da Silva. De organisaties verbinden hun oproep aan een bredere agenda voor klimaatgerechtigheid, fatsoenlijk werk, vakbondsrechten en de bescherming van gemeenschappen en ecosystemen in het Amazonegebied.

De steun komt van de Amazonian Trade Union Network (ATUN), een netwerk van vakbonden uit Brazilië, Peru, Colombia, Ecuador, Bolivia en Suriname dat wordt gecoördineerd door de internationale vakbondsfederatie Building and Wood Workers’ International (BWI).

In een politieke verklaring, die door 40 vakbonden uit de zes landen is ondertekend, stelt het netwerk dat politieke keuzes in Brazilië gevolgen hebben voor de gehele Amazone-regio. De organisaties pleiten daarbij niet alleen voor de herverkiezing van Lula, maar ook voor de verkiezing van parlementariërs die volgens hen de belangen van werknemers ondersteunen.

De Braziliaanse presidentsverkiezingen vinden plaats op 4 oktober 2026. Mocht geen kandidaat in de eerste ronde de vereiste meerderheid behalen, dan volgt op 25 oktober een tweede ronde. Lula, die samen met Geraldo Alckmin kandidaat is voor een nieuwe termijn, behoort tot de geregistreerde presidentskandidaturen. 

Vijf prioriteiten voor de Amazone
Tijdens het vierde planningsseminar van ATUN in Manaus in augustus werd een actieplan voor de komende twee jaar vastgesteld. Klimaatrechtvaardigheid en fatsoenlijk werk vormen daarbij de belangrijkste uitgangspunten.

De vakbonden formuleren vijf belangrijke eisen:
Fatsoenlijk werk: arbeidsrechten, vrijheid van vereniging en relevante ILO-verdragen moeten volgens het netwerk onderdeel worden van klimaatfondsen en ontwikkelingsprojecten in de regio.

Sterkere arbeids- en milieu-inspecties: de vakbonden willen meer capaciteit en middelen om onder meer gedwongen arbeid, kinderarbeid en illegale activiteiten te bestrijden.

Werknemers aan tafel bij de energietransitie: werknemers moeten volgens ATUN structureel worden vertegenwoordigd in overlegorganen die het klimaatbeleid en de transitie vormgeven.

Duurzame bosketens: het netwerk pleit voor duurzame bosbouw, ecologisch herstel en het gebruik van gecertificeerd hout in onder meer publieke bouwprojecten en sociale woningbouw.

Bescherming van grondgebieden en vakbondsrechten: de rechten van inheemse volken, Quilombola-gemeenschappen en andere traditionele gemeenschappen moeten worden beschermd, evenals vakbondsleden en -leiders die te maken krijgen met intimidatie of bedreiging.

Vakbonden zetten in op mobilisatie
ATUN wil de komende periode vooral op lokaal niveau mobiliseren. De organisaties richten zich daarbij op werkplekken, stedelijke gemeenschappen en andere lokale gemeenschappen. Werknemers en hun gezinnen moeten worden geïnformeerd over de gevolgen die politieke besluiten volgens de vakbonden kunnen hebben voor onder meer inkomen, arbeidsrechten, gezondheid en leefomgeving.

De organisaties plaatsen hun oproep nadrukkelijk in het bredere debat over de toekomst van de Amazone. Volgens ATUN kunnen klimaatbeleid en economische ontwikkeling niet los worden gezien van de positie van werknemers en lokale gemeenschappen.

Verschillende vakbondsvertegenwoordigers spreken in de verklaring expliciet hun steun uit voor Lula. Oséias Cardoso Nascimento, voorzitter van SINTRACOMVAJ in Amapá, wijst daarbij onder meer op overheidsprogramma’s voor sociale voorzieningen, huisvesting en ondersteuning van kleinschalige boeren, extractieve werkers en vissers. Hij stelt dat volgens hem onder Lula ruimte bestaat voor een agenda rond groene banen en duurzaam bosbeheer.

Ook Rosana Nascimento, voorzitter van SINTIMAJ in Pará, koppelt haar steun aan arbeidsvoorwaarden, lonen, werkgelegenheid, vakbondsrechten en collectieve onderhandelingen.

Nilton Freitas, vertegenwoordiger van BWI voor Latijns-Amerika en het Caribisch gebied, stelt dat vakbondsorganisaties in het Amazonegebied zich verenigen omdat zij naar eigen zeggen de arbeidsrechten, sociale verworvenheden en het milieu onder druk zien staan.

De uitspraken maken duidelijk dat de oproep van ATUN onderdeel is van een bredere politieke positionering van de aangesloten vakbonden in aanloop naar de Braziliaanse verkiezingen.

Regionale inzet
De verklaring beperkt zich niet tot Brazilië. De vakbonden wijzen ook op ontwikkelingen in Peru, Colombia, Bolivia en Ecuador en stellen dat beleid rond mijnbouw, olie en gas, landbouw, bosbeheer en arbeidsinspectie directe gevolgen heeft voor werknemers en gemeenschappen in het Amazonegebied.

ATUN benadrukt daarbij dat de Amazone volgens het netwerk niet alleen moet worden beschouwd als natuurgebied of grondstoffenreservoir, maar ook als een leefgebied voor miljoenen mensen die er wonen en werken.
Met de verkiezingen op 4 oktober in zicht willen de aangesloten vakbonden hun achterban daarom nadrukkelijk betrekken bij het politieke debat over de toekomst van de regio.