Bij een Mobil-tankstation in Los Angeles worden op 23 september 2026 brandstofprijzen van meer dan 7 dollar per gallon voor gewone benzine en 8 dollar per gallon voor diesel weergegeven. (Foto: AFP)
De Europese Unie (EU) wijst de dreiging van de Verenigde Staten om de uitvoer van diesel te beperken of stop te zetten nadrukkelijk af. Tegelijkertijd bespreken EU-landen maatregelen om extra brandstof op de markt te brengen, waaronder een Frans voorstel om 50 miljoen vaten diesel uit Europese noodvoorraden vrij te geven. Ook zou binnen het Internationaal Energieagentschap (IEA) worden gekeken naar een aanvullende vrijgave van 50 miljoen vaten ruwe olie.

De discussie komt op een moment dat de internationale energiemarkt onder zware druk staat door de oorlog rond Iran en verstoringen van de mondiale olie- en brandstofvoorziening. De Europese Commissie zegt dat de dieselvoorziening in de EU vooralsnog stabiel is, maar dat de prijzen hoog blijven als gevolg van de krapte op de wereldmarkt. 


De Europese Commissie heeft vrijdag duidelijk afstand genomen van een mogelijk Amerikaans exportverbod. "We fully reject any ban on diesel", zei Commissie-woordvoerder Anna-Kaisa Itkonen. Volgens haar zou een verbod niemand ten goede komen en het vertrouwen in de Verenigde Staten als betrouwbare partner kunnen ondermijnen. Reuters meldde vrijdag dat de EU haar positie ongewijzigd houdt. 

De Amerikaanse regering heeft Europese landen, met name Frankrijk en Duitsland, onder druk gezet om meer diesel uit strategische voorraden vrij te geven. Volgens Reuters zou Washington hebben aangedrongen op een veel grotere vrijgave dan Europa tot nu toe heeft besproken. 

De Amerikaanse druk komt tegen de achtergrond van sterk gestegen dieselprijzen in de Verenigde Staten. President Donald Trump heeft gezegd dat een beperking van de Amerikaanse dieseluitvoer wordt overwogen.

Frankrijk zoekt compromis
Tegelijkertijd probeert Frankrijk een internationale oplossing te vinden die extra aanbod op de markt brengt zonder dat landen exportbeperkingen invoeren.

Tijdens overleg tussen EU-landen werd vrijdag een Frans voorstel besproken om ongeveer 50 miljoen vaten diesel uit Europese noodvoorraden vrij te geven. Daarnaast zou binnen het IEA worden gekeken naar een vrijgave van nog eens 50 miljoen vaten ruwe olie. Het gaat op dit moment om een voorstel; er is nog geen definitief EU-besluit genomen. 

Volgens bronnen die door Reuters zijn aangehaald, zou Europa een eventuele verdere vrijgave bovendien willen koppelen aan een Amerikaanse toezegging om geen eenzijdig exportverbod voor diesel in te voeren. 

De voorgestelde aanpak zou daarmee twee doelen combineren: op korte termijn extra brandstof beschikbaar maken en tegelijkertijd voorkomen dat handelsbeperkingen de internationale markt verder verstoren.

Macron roept G7 bijeen
De Franse president Emmanuel Macron heeft inmiddels contact gehad met Trump en andere G7-leiders. Macron benadrukte volgens het Élysée dat de G7-landen een gemeenschappelijk belang hebben bij een gecoördineerde aanpak van de hoge energieprijzen en dat daarbij exportbeperkingen moeten worden vermeden. 

Macron zou vrijdag een videoconferentie met zijn G7-collega's voorzitten over de mondiale markten voor ruwe olie en geraffineerde olieproducten. Het doel is onder meer te bespreken hoe de beschikbaarheid van brandstoffen kan worden vergroot en de prijsdruk kan worden verminderd. 

Het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk, Italië en andere betrokken landen zijn ondertussen bezig hun standpunten op elkaar af te stemmen.

Waarom diesel zo belangrijk is
Diesel is essentieel voor het Europese vrachtvervoer, de landbouw en een groot deel van de industrie. Een langdurige verstoring van de aanvoer kan daardoor niet alleen gevolgen hebben voor automobilisten, maar ook voor transportkosten, voedselprijzen en de bredere economie.

Europa is bovendien de afgelopen jaren afhankelijker geworden van geïmporteerde geraffineerde brandstoffen. De Verenigde Staten zijn een belangrijke leverancier van diesel aan Europa geworden sinds de Europese import van Russische olieproducten sterk is afgenomen. Volgens recente marktgegevens was ongeveer een derde van de extra-Europese dieselimport van de EU dit jaar afkomstig uit de VS. In Noordwest-Europa ligt die afhankelijkheid nog hoger. 


Een Amerikaans exportverbod zou daarom waarschijnlijk vooral via de internationale markt gevolgen hebben: Europese kopers zouden op zoek moeten naar alternatieve leveranciers, wat de concurrentie om beschikbare diesel kan vergroten.

Dat betekent echter niet automatisch dat Europese tankstations onmiddellijk zonder diesel komen te zitten. De Europese Commissie benadrukte vrijdag dat de bevoorrading momenteel stabiel blijft. 

Ook Europa heeft een dilemma
Voor Europese regeringen is het vrijgeven van strategische voorraden geen eenvoudige beslissing. Noodvoorraden zijn juist bedoeld om beschikbaar te zijn wanneer toekomstige verstoringen optreden. Het conflict rond Iran en de onzekerheid over de mondiale olievoorziening maken het voor regeringen aantrekkelijk om een deel van die buffer achter de hand te houden.

Tegelijkertijd kunnen hoge dieselprijzen economische schade veroorzaken. Europese raffinaderijen draaien volgens de Europese Commissie momenteel dicht tegen hun maximale capaciteit en commerciële voorraden in de belangrijke ARA-regio — Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen — liggen onder het vijfjarig gemiddelde. 

De EU moet daardoor een evenwicht zoeken tussen het verlagen van de huidige prijsdruk en het behouden van voldoende reserves voor een eventuele nieuwe verstoring.

Eerdere internationale voorraadvrijgave
De discussie bouwt voort op een eerdere gezamenlijke actie van de IEA-landen. In maart werd besloten om wereldwijd 400 miljoen vaten olie uit noodvoorraden beschikbaar te stellen. Volgens IEA-directeur Fatih Birol was een aanzienlijk deel daarvan inmiddels op de markt gebracht, maar was nog niet de volledige hoeveelheid vrijgegeven.

De IEA heeft daarnaast aangegeven dat er nog aanzienlijke voorraden beschikbaar zijn als verdere marktinterventie noodzakelijk wordt.

De aankondiging dat Europa een nieuwe voorraadvrijgave overweegt, had vrijdag al gevolgen voor de oliemarkten. Brentolie zakte tijdelijk weer onder de 100 dollar per vat, terwijl Europese gasolie-futures — een belangrijke referentie voor diesel — ongeveer 5 procent daalden. 

Dat betekent niet dat de onderliggende problemen zijn opgelost. De prijsdaling weerspiegelt vooral de verwachting dat er mogelijk extra aanbod beschikbaar komt.

De Europese Commissie benadrukt ondertussen dat de situatie nauwlettend wordt gevolgd. De Energy Union Task Force kwam vrijdag opnieuw bijeen en besprak samen met EU-landen en de IEA de ontwikkelingen op de dieselmarkt. Volgens de Commissie is de voorziening momenteel stabiel, maar blijven de prijzen hoog. 

Wat gebeurt er nu?
Voorlopig zijn drie ontwikkelingen bepalend:
- De EU houdt vast aan haar afwijzing van een Amerikaans diesel-exportverbod.
- EU-landen bespreken een Frans voorstel voor 50 miljoen vaten diesel uit Europese noodvoorraden, mogelijk aangevuld met 50 miljoen vaten ruwe olie via het IEA. Dit is nog geen definitief besluit. 
- De G7 probeert een gezamenlijke aanpak te vinden, waarbij Frankrijk aandringt op meer aanbod zonder nieuwe exportbeperkingen. 

De komende diplomatieke gesprekken moeten duidelijk maken of Washington bereid is af te zien van verdere exportbeperkingen in ruil voor extra internationale voorraadvrijgave. Voor Europa blijft ondertussen de kernvraag hoeveel van zijn strategische brandstofbuffer het bereid is te gebruiken zolang de geopolitieke onzekerheid voortduurt.