Jamaica ontvangt eerste groep door VS uitgezette migranten

Jamaica heeft dinsdag 22 migranten uit de Verenigde Staten ontvangen die geen Jamaicaanse staatsburgers zijn. Het is de eerste groep die onder een omstreden overeenkomst tussen de regering van de Amerikaanse president Donald Trump en Jamaica naar het Caribische eiland is overgebracht. De regeling moet dienen als tijdelijke tussenstop voordat de betrokkenen naar hun land van herkomst of een andere bestemming worden doorgestuurd.

De groep, bestaande uit vijftien mannen en zeven vrouwen uit Ecuador en een Europees land, arriveerde op de internationale luchthaven Norman Manley in Kingston. Volgens de Jamaicaanse minister van Nationale Veiligheid en Vrede, Horace Chang, werden één persoon de toegang geweigerd en twee anderen vóór de overdracht teruggetrokken.

De overige 22 migranten werden na aankomst verwerkt en met een bus onder politiebegeleiding naar een niet bekendgemaakte locatie gebracht. Er waren geen kinderen onder de aangekomenen.

Terugkeer binnen veertien dagen
De migranten hebben een verblijfsstatus van maximaal 90 dagen gekregen. Volgens Chang is het de bedoeling dat zij binnen veertien dagen naar hun land van herkomst terugkeren. De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), een organisatie van de Verenigde Naties, is verantwoordelijk voor hun opvang, huisvesting en verdere reis.

De Jamaicaanse regering maakte bekend dat maximaal 25 personen per twee weken onder de regeling kunnen worden toegelaten. Het programma wordt opgeschort als tien betrokkenen asiel aanvragen of een beroep doen op andere humanitaire beschermingsprocedures.

De regering stelt dat geen migranten met een strafblad onder de regeling worden toegelaten. Volgens Chang zijn de aangekomenen medisch onderzocht en zijn ook veiligheidscontroles uitgevoerd.

De overeenkomst tussen Jamaica en de Verenigde Staten werd in juni vastgelegd in een memorandum van overeenstemming. De uitvoeringsprocedures werden in september afgerond. De Jamaicaanse autoriteiten benadrukken dat het land uitsluitend als doorvoerlocatie dient en dat de kosten niet door de Jamaicaanse overheid worden gedragen. De Verenigde Staten zullen volgens de voorgestelde uitvoeringsprocedures de kosten van de dienstverlening door een bevoegde internationale organisatie vergoeden.

Oppositie eist openbaarmaking
De aankomst van de eerste groep heeft de kritiek op de overeenkomst opnieuw aangewakkerd. De oppositiepartij People's National Party (PNP) eist dat de regering het volledige akkoord, het overdrachtschema en de veiligheidsprocedures openbaar maakt en aan het parlement voorlegt.

Fitz Jackson, de oppositiewoordvoerder voor nationale veiligheid, vindt het onaanvaardbaar dat de bevolking de voorwaarden van een regeling met mogelijke gevolgen voor de nationale veiligheid niet kan inzien. De oppositie wil onder meer weten waar de migranten worden ondergebracht, wie toezicht houdt en welke juridische verantwoordelijkheid Jamaica draagt als een ontvangend land weigert hen op te nemen.

Ook oppositieleider Mark Golding heeft vragen gesteld over de voordelen die Jamaica met de overeenkomst behaalt.

Minister van Buitenlandse Zaken Kamina Johnson Smith verdedigt de regeling. Zij stelt dat de regering waarborgen heeft bedongen om de belangen en veiligheid van Jamaica te beschermen. Volgens haar heeft de Verenigde Staten echter niet ingestemd met openbaarmaking van het memorandum.

Waarschuwing voor juridische risico's
De politicoloog Damion Gordon van de University of the West Indies heeft de regering opgeroepen meer openheid te geven en zorgvuldig te beoordelen welke juridische verplichtingen Jamaica op zich neemt. Hij waarschuwt dat het land mogelijk met juridische en morele verantwoordelijkheden wordt geconfronteerd wanneer de terugkeer van migranten niet volgens plan verloopt.

De zorgen houden verband met het Amerikaanse beleid om migranten uit te zetten naar landen waarvan zij geen staatsburger zijn en waarmee zij niet noodzakelijkerwijs banden hebben. Mensenrechtenorganisaties en advocaten betwisten de rechtmatigheid van dergelijke uitzettingen wanneer betrokkenen onvoldoende gelegenheid krijgen om aan te tonen dat zij in een derde land gevaar lopen.

Het Amerikaanse Hooggerechtshof heeft de regering-Trump voorlopig toegestaan de uitzettingen naar derde landen voort te zetten terwijl de juridische procedures nog lopen. Daarmee is de bredere rechtsvraag over de rechtmatigheid van het beleid niet definitief beslecht.

Jamaica is een van de steeds grotere groep landen die met Washington afspraken maakt over de opvang en doorgeleiding van migranten uit derde landen. Volgens Third Country Deportation Watch, een initiatief van Refugees International en Human Rights First, hebben minstens 35 landen dergelijke afspraken met de Verenigde Staten gesloten.

De eerste overdracht aan Jamaica maakt de discussie over de overeenkomst concreter. De komende weken zal moeten blijken of de regering de beloofde waarborgen kan handhaven, of de migranten binnen de afgesproken termijn kunnen vertrekken en of de oppositie meer inzicht krijgt in de voorwaarden van het akkoord.