Ik blijf met een ongemakkelijk gevoel zitten na alles wat de afgelopen dagen naar buiten is gekomen over de bijna 385 ton rijst die ondernemer Bhagwatpersad Ramadhin uit Guyana heeft geïmporteerd. Niet eens zozeer vanwege Ramadhin. Een ondernemer probeert zijn belangen te verdedigen. Hij stapt naar de rechter, neemt een advocaat en gebruikt de mogelijkheden die de wet hem biedt. Dat is zijn goed recht. het ongemakkelijk gevoel krijg ik vanwege het Openbaar Ministerie.

We weten inmiddels dat voor deze partij rijst niet vooraf de vereiste vergunningen waren verkregen. Volgens de Staat is niet alleen de Plantenbeschermingswet overtreden, maar ook de Wet Goederenverkeer. Overtreding daarvan kan een economisch delict opleveren. In de stukken die bij de rechter zijn ingediend, gaat de Staat nog verder en wordt ook verwezen naar de Wet tegengaan smokkel. Het gaat bovendien niet om een paar zakken rijst die iemand achter in een busje over de grens heeft gebracht. We praten over bijna 385.000 kilo voedsel. Toch kreeg de Economische Controle Dienst herhaaldelijk geen toestemming van het OM om strafrechtelijk beslag te leggen op de partij. Starnieuws heeft die informatie rechtstreeks verkregen.

Dat begrijp ik niet. De politie-inspecteurs die aan de dienst zijn toegevoegd, kunnen bij dergelijke strafvorderlijke handelingen niet op eigen houtje optreden. Zij hebben het OM nodig. En juist daar stokte het. Intussen stapte Ramadhin zelf naar de civiele rechter. Hij wilde onder andere bereiken dat de rijst alsnog zou worden geïnspecteerd en dat hij bij een gunstige uitkomst toestemming zou krijgen om ermee verder te gaan. Dat liep anders. Tijdens de behandeling werd hem duidelijk gemaakt dat de rechter geen voorziening kan treffen die strijdig is met de wet. Uiteindelijk trok hij zijn zaak in.

Daarmee is Ramadhin natuurlijk niet strafrechtelijk veroordeeld. Een civiele rechter beslist daar ook niet over. Maar de mogelijke strafbare feiten zijn door het intrekken van een kort geding evenmin verdwenen. En daar zit voor mij de crux. Als verschillende overheidsinstanties constateren dat wettelijke voorschriften zijn overtreden, waarom staat het strafrecht dan vrijwel stil?

Het onbehaaglijk gevoel is niet nieuw. Bij het inmiddels bekende houtdossier van Strarnieuws  zagen we ook iets merkwaardigs. Houtexporteurs kregen van de rechter alsnog de mogelijkheid hun hout uit te voeren, terwijl de overheid stelde dat niet aan de wettelijke voorwaarden was voldaan. Financiële schade voor de ondernemers woog mee in die beslissing. Het Hof van Justitie heeft dat vonnis later vernietigd, maar het hout was toen al weg.

Ik weet dat de vergelijking juridisch niet één op één opgaat, maar ik vertaal het voor mezelf heel simpel. Stel dat iemand iets doet wat volgens de wet niet mag. Vervolgens zegt hij: stop mij nu niet, want dan verlies ik veel geld. Mag hij het dan nog één keer doen?

Bij een ernstig geweldsmisdrijf zouden we zo'n redenering volstrekt absurd vinden. Natuurlijk is een economisch delict iets totaal anders dan een geweldsmisdrijf. Mijn punt zit in het beginsel: sinds wanneer maakt de omvang van iemands financiële verlies uit voor de vraag of de wet moet worden nageleefd? Ook in het houtdossier speelde het OM een opvallende rol. Een aangifte over mogelijke strafbare feiten werd aanvankelijk niet opgenomen na overleg met het OM.

Nu hebben we de rijst. Weer grote financiële belangen. Weer mogelijke overtredingen van verschillende wetten. En weer een OM dat niet bepaald vooraan staat om het strafrecht zijn werk te laten doen. Ik wil niet beweren dat het OM invloedrijke ondernemers beschermt. Daarvoor moet je bewijs hebben. Maar ik mag mij wel afvragen of iedereen in Suriname in de praktijk dezelfde behandeling krijgt.

Want probeer als gewone burger maar eens verdacht te worden van diefstal, oplichting of een ander strafbaar feit. Dan maak je snel kennis met politie, verhoor, mogelijk voorarrest en uiteindelijk de rechter. Wie geen geld heeft voor een leger advocaten, ontdekt bovendien hoe lang en zwaar zo'n rechtsgang kan zijn. Bij grote economische belangen lijkt het allemaal een stuk ingewikkelder te worden. Dan verschijnen plots allerlei juridische nuances, procedures en terughoudendheid. Daar heb ik serieus moeite mee. Niet omdat Ramadhin harder moet worden aangepakt dan een ander. Juist niet. Behandel hem precies zoals ieder ander.

Onderzoek wat er is gebeurd. Onderzoek hoe bijna 385 ton rijst zonder de vereiste voorafgaande toestemming kon worden ingevoerd. Onderzoek waarom een deel door de Douane werd vrijgegeven. Onderzoek of strafbare feiten zijn gepleegd. opvallend is dat de rijstimporteur koste wat het kost de lading wil veilig stellen en beschermen. Gelukkig is daar nu, sinds enkele uren terug, een stokje voor gestoken. Mijn journalistieke nekharen gaan meteen wild trillen. Dus denk ik, onderzoek de bootlading grondig. En als daar strafrechtelijk zaken niet kloppen, zeg dat dan ook. Maar laat financiële macht geen eigen rechtsgebied worden.

Want een rechtsstaat waarin een kleine man de volle kracht van het strafrecht voelt, terwijl bij grote economische belangen eerst wordt gekeken hoeveel pijn handhaving financieel doet, is geen rechtsstaat waarin ik mij gemakkelijk kan herkennen. De wet hoeft niet hard te zijn. Ze moet wel voor iedereen dezelfde zijn.

Wilfred Leeuwin