De ontvoerde voormalige president van Venezuela, Nicolás Maduro, en zijn vrouw Cilia Flores verschijnen op 5 januari 2026 in een rechtszaal in Manhattan (New York) voor de formele aanklacht wegens federale Amerikaanse beschuldigingen van drugshandel en wapenbezit; ze worden bijgestaan ​​door hun advocaten Barry Pollack en Mark Donnelly. (Rechtbanktekening via Reuters)
De voormalige Venezolaanse president Nicolás Maduro en zijn echtgenote Cilia Flores zijn in de Verenigde Staten (VS) aangeklaagd wegens samenzwering tot marteling van politieke tegenstanders. De nieuwe beschuldiging komt boven op de bestaande aanklachten wegens drugshandel, narcoterrorisme en wapendelicten en vergroot de juridische druk op het voormalige presidentiële echtpaar.

De aanklacht werd donderdag 8 oktober openbaar gemaakt bij de federale rechtbank in Manhattan, New York. Volgens Amerikaanse aanklagers maakten Maduro en Flores deel uit van een samenzwering waarbij marteling, bedreiging en andere vormen van mishandeling werden ingezet om politieke tegenstanders te onderdrukken en hun machtspositie te behouden. De vermeende samenzwering zou zich over een periode van meer dan twee decennia hebben uitgestrekt, van ten minste 1999 tot en met 2025, en betrokkenheid hebben omvat van Venezolaanse militaire, inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

De beschuldigingen zijn opgenomen in een herziene aanklacht, die ook de eerdere beschuldigingen van narcoterrorisme, samenzwering tot invoer van cocaïne in de Verenigde Staten en overtredingen van de wapenwetgeving omvat. Het gaat vooralsnog om aantijgingen van de Amerikaanse justitie; schuld moet in een rechtszaak worden bewezen.

Elektrische schokken en verstikking
In de aanklacht beschrijven de Amerikaanse aanklagers verschillende gevallen van vermeende marteling van gedetineerden. Een van de genoemde slachtoffers zou zijn mishandeld met elektrische schokken en verstikkingstechnieken nadat hij was gearresteerd in verband met de droneaanval van 2018, die de Venezolaanse regering destijds omschreef als een poging om Maduro te vermoorden.

Ook Amerikaanse burgers die in Venezuela werden vastgehouden, zouden slachtoffer zijn geworden van mishandeling. De aanklacht noemt drie Amerikaanse burgers in verband met specifieke gevallen van vermeende marteling.

In een zaak uit januari 2025 zou de Venezolaanse inlichtingendienst een Amerikaanse burger hebben gearresteerd die niet het eigenlijke doelwit van de operatie was. De man zou gedurende twee dagen herhaaldelijk zijn geslagen, met blijvend oogletsel als gevolg. Na zijn vrijlating, ongeveer een jaar later, zou hij door Venezolaanse functionarissen zijn gewaarschuwd om niet naar buiten te brengen dat hij door de autoriteiten was mishandeld.

De aanklagers stellen dat Maduro persoonlijk opdracht gaf tot bepaalde vormen van mishandeling of regelmatig op de hoogte werd gehouden van de behandeling van gevangenen. Volgens de aanklacht kreeg hij onder meer informatie over een gedetineerde militaire officier die zich niet wilde onderwerpen. Maduro zou daarop hebben opgedragen de druk op te voeren.

In andere gevallen zouden gevangenen zijn geslagen, elektrische schokken hebben gekregen of zijn onderworpen aan gesimuleerde verdrinking. Maduro zou volgens de aanklagers op de hoogte zijn geweest van dergelijke praktijken en hebben aangedrongen op verdere druk op de gevangenen. Flores zou aanwezig zijn geweest bij sommige bijeenkomsten waarin de gedetineerden en hun behandeling werden besproken.

De Amerikaanse aanklagers stellen dat de vermeende misstanden niet beperkt bleven tot individuele incidenten, maar onderdeel vormden van een breder systeem van onderdrukking.

Nieuwe aanklacht vergroot juridische druk
De Amerikaanse federale aanklager Jamie McDonald omschreef de beschuldigingen tijdens een persconferentie als bijzonder ernstig. Volgens haar zouden leden van het vermeende netwerk niet alleen bevelen hebben gegeven, maar ook rechtstreeks betrokken zijn geweest bij de uitvoering van de mishandelingen.

De Amerikaanse autoriteiten stellen dat ook Amerikaanse burgers slachtoffer zijn geworden van de vermeende praktijken. De nieuwe aanklacht moet volgens justitie bijdragen aan de vervolging van degenen die verantwoordelijk worden gehouden voor de vermeende mensenrechtenschendingen.

Maduro en Flores hadden eerder onschuldig gepleit op de bestaande aanklachten wegens drugshandel en aanverwante misdrijven. Het is nog niet duidelijk of zij al formeel hebben gereageerd op de nieuwe beschuldiging van samenzwering tot marteling.

Het echtpaar wordt vastgehouden in het Metropolitan Detention Center in Brooklyn, New York. Een federale rechter heeft de behandeling van de zaak tegen Maduro en Flores vastgesteld op 1 juni 2027.

Gevangenneming na Amerikaanse militaire operatie
Maduro en Flores werden op 3 januari 2026 tijdens een Amerikaanse militaire operatie in Caracas gevangengenomen en naar de Verenigde Staten overgebracht. De operatie, die plaatsvond na toestemming van president Donald Trump, beëindigde Maduro's machtsuitoefening in Venezuela.

De gevangenneming leidde tot juridische en internationale vragen over de rechtmatigheid van de Amerikaanse operatie en de bevoegdheid van Amerikaanse rechtbanken om Maduro te vervolgen. Zijn verdediging heeft zich onder meer beroepen op immuniteit en de omstandigheden waaronder hij uit Venezuela werd overgebracht.

De verdediging betwist de rechtmatigheid van de vervolging en heeft aangedrongen op het laten vervallen van de bestaande aanklachten. De rechtbank moet zich nog buigen over deze juridische bezwaren. Voor 17 november 2026 staat een zitting gepland over onder meer het verzoek om de bestaande strafzaak te beëindigen en het beroep op immuniteit.

Sinds het vertrek van Maduro wordt Venezuela geleid door Delcy Rodríguez, zijn voormalige vicepresident. De nieuwe machtsverhoudingen hebben geleid tot nauwere samenwerking tussen Caracas en Washington, onder meer op het gebied van energie en economische betrekkingen.