Schaamte, angst om niet geloofd te worden en de vrees voor veroordeling kunnen slachtoffers van seksueel misbruik jarenlang ervan weerhouden om over hun ervaringen te praten. In aanloop naar Wereld Mentale Gezondheidsdag op 10 oktober deelt Angela haar persoonlijke verhaal over seksueel misbruik binnen de familie, de psychische gevolgen daarvan en de steun die zij vond in professionele hulpverlening. Met haar getuigenis wil zij anderen aanmoedigen om hulp te zoeken en benadrukken hoe belangrijk het is dat slachtoffers worden gehoord en serieus worden genomen.

Het Directoraat Welzijn & Arbeid van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Arbeid heeft het verhaal gedeeld in het kader van Wereld Mentale Gezondheidsdag. Dit jaar staat de dag in het teken van ‘Lived experiences heard: real voices, real change’. Volgens het directoraat kunnen persoonlijke ervaringen anderen aanmoedigen om hulp te zoeken. Tegelijk kunnen deze verhalen beleidsmakers, werkgevers en hulpverleners aansporen om meer aandacht te besteden aan mentale gezondheid en de ondersteuning van mensen met psychische problemen.

Achter een gewone buitenkant kan veel verdriet schuilgaan
Angela vertelt dat iemand aan de buitenkant gelukkig en sterk kan lijken, terwijl die vanbinnen met ingrijpende ervaringen worstelt. Zelf heeft zij jarenlang geprobeerd haar verantwoordelijkheden te blijven dragen en door te gaan met het dagelijks leven. ‘Aan de buitenkant kan iemand er heel gewoon uitzien. Je kunt lachen, werken, verantwoordelijkheden dragen en er voor anderen zijn. Toch kan er van binnen een heel ander verhaal spelen’, vertelt zij.

Ongeveer een jaar geleden werd zij opnieuw geconfronteerd met haar eigen ervaringen. Daardoor begon zij beter te begrijpen hoeveel invloed ingrijpende gebeurtenissen op iemands leven kunnen hebben. Volgens Angela kunnen traumatische ervaringen jarenlang doorwerken in de manier waarop iemand denkt, voelt en reageert. Ook kunnen ze het vertrouwen in zichzelf en anderen aantasten.

Misbruik binnen de familie
Een van de grootste obstakels was voor Angela om woorden te vinden voor wat haar was overkomen. Zij vertelt dat het seksueel misbruik binnen de familie plaatsvond, juist in een omgeving waar zij zich veilig en beschermd had moeten voelen. ‘Het was voor mij een grote drempel om hierover te kunnen praten. Ik was bang om niet geloofd te worden en veroordeeld te worden.’

Angela zegt dat zij vaak zelf het initiatief moest nemen om met vrienden, kennissen en familie over haar ervaringen te praten. Het vinden van iemand die zonder oordeel naar haar luisterde, maakte uiteindelijk een belangrijk verschil.

Zij benadrukt dat signalen van seksueel misbruik serieus moeten worden genomen. Slachtoffers moeten hun ervaringen in een veilige omgeving kunnen delen en passende bescherming en ondersteuning kunnen krijgen.

Professionele hulp en geloof
Professionele psychologische begeleiding heeft Angela geholpen om haar ervaringen geleidelijk te verwerken. Therapie bood haar de ruimte om zonder oordeel over haar gevoelens te praten en beter te begrijpen welke invloed de gebeurtenissen op haar hadden. ‘Therapie heeft niet alles in één keer opgelost. Voor mij is het een proces geweest: stap voor stap beter begrijpen wat er in mij gebeurt, ruimte geven aan dingen die ik lang heb meegedragen en op mijn eigen tempo heel nare ervaringen verwerken.’

Ook haar geloof speelt een belangrijke rol in haar leven. Angela benadrukt dat geloof en professionele psychologische hulp elkaar niet hoeven uit te sluiten.‘Hulp zoeken betekent voor mij niet dat mijn geloof tekortschiet. Het betekent dat ik erken dat ik mens ben en soms steun nodig heb.’ Volgens haar moet er ook binnen religieuze gemeenschappen ruimte zijn om openlijk over psychische problemen, trauma en eenzaamheid te spreken. Gelovig zijn betekent niet dat iemand gevrijwaard is van psychisch leed.

Luisteren zonder te oordelen
Angela vindt dat mensen niet alleen moeten vragen hoe het met iemand gaat, maar ook bereid moeten zijn werkelijk naar het antwoord te luisteren. Voor slachtoffers kan het een groot verschil maken wanneer hun ervaringen serieus worden genomen en zij niet telkens zelf om aandacht of ondersteuning hoeven te vragen.

‘Voor mij begon er iets te veranderen toen ik voelde dat mijn ervaringen er mochten zijn. Dat ik erover kon praten zonder mij te schamen en dat mijn gevoelens serieus werden genomen.’ Volgens het directoraat is praten over mentale gezondheid geen teken van zwakte. Het delen van ervaringen kan juist een eerste stap zijn naar herstel.

Waar kunnen mensen hulp zoeken?
Het ministerie verwijst mensen die psychologische hulp nodig hebben naar de volgende instanties:
● Surinaamse Vereniging van Psychologen en Orthopedagogen: www.svpo.sr, onder het kopje ‘Behandelaren’.
● Psychiatrisch Centrum Suriname (PCS): www.pcs.sr of telefoonnummer 477190.

In urgente situaties worden de volgende nummers vermeld:
● 114: Crisishulplijn
● 115: Politie

Het directoraat benadrukt dat niemand het gevoel zou moeten hebben er alleen voor te staan. Het serieus nemen van persoonlijke ervaringen, luisteren zonder te oordelen en het toegankelijk maken van professionele hulp zijn belangrijke stappen om de mentale gezondheid te verbeteren.